Aan de slag met de Keuzewijzer Beleving van de Wijk

Aan de slag met de Keuzewijzer Beleving van de Wijk: “Het biedt een duidelijk stappenplan voor hoe je een wijkbeeld maakt”

Onder de titel ‘Samen werk maken van gezonde wijken’ bestaat er sinds kort een Toolkit om wijken veerkrachtiger en gezonder te maken. Deze is ontwikkeld door onderzoekers van Universiteit Maastricht, Zuyd Hogeschool en GGD Zuid-Limburg binnen het programma LIME. Onderdeel van de Toolkit is een Keuzewijzer Beleving van de Wijk, waarmee lokale samenwerkingsverbanden in Maastricht-Heuvelland inmiddels aan het werken zijn: ‘De Keuzewijzer helpt om bij burgers op te halen wat ze belangrijk vinden in een wijk, maar ook wat ze missen.’

Keuzewijzer Beleving van de Wijk

De Keuzewijzer Beleving van de Wijk is een instrument voor alle professionals en betrokkenen in een wijk die werken aan een gezonde en veerkrachtige wijk. Startpunt van een dergelijke wijk is dat zorg, welzijn en wonen goed aansluit bij de behoeften en wensen van inwoners. Esther Bloemen-van Gurp, die als onderzoeker van Zuyd Hogeschool betrokken was bij de ontwikkeling van de keuzewijzer: “De Keuzewijzer ondersteunt bij het ophalen en zichtbaar maken van de stem van bewoners. Niet op basis van aannames, maar op basis van het verhaal van bewoners.” Met de Keuzewijzer is in Maastricht-Heuvelland al op een aantal plekken geëxperimenteerd. Onderzoeker Arianne Elissen, die vanuit Universiteit Maastricht heeft meegewerkt aan dit instrument, vertelt: “In de wijken Wyckerpoort, Wittevrouwenveld en Malberg zijn de lokale gebiedsregisseurs na een training zelfstandig aan de slag gegaan met de methodieken uit de keuzewijzer. Vanuit het Deltaplan Maastricht-Heuvelland is afgesproken om te starten met een behoeftepeiling. En dat is precies waar de Keuzewijzer lokale samenwerkingsverbanden in ondersteund.” Training en begeleiding – door de betrokken onderzoekers zelf ontwikkeld en gegeven – is belangrijk bij het gebruik van deze Keuzewijzer, blijkt uit de reacties van deelnemers achteraf: “De Keuzewijzer is duidelijk genoeg om zelf aan de slag te gaan, maar de begeleiding is wel nodig om het meeste eruit te halen.”

‘Ook iemand die niet bij een universiteit werkt, kan hiermee aan de slag’

De Keuzewijzer beschrijft drie manieren om een wijkbeeld te maken, namelijk Foto-Observatie, Wijkwaardenkaart en Positieve Gezondheid. Een van de gebiedsregisseurs van het Deltaplan, Marjolein Wassenberg, heeft in de Maastrichtse wijk Wyckerpoort zowel Foto-Observatie als de Wijkwaardenkaart (het voeren van Wijkwaardengesprekken) gebruikt: “Mensen maken zelf foto’s van de wijk. Van een straat waar mensen bijvoorbeeld veel contact hebben met elkaar. Maar ook van zwerfafval of van plekken die als onveilig worden ervaren.” De Keuzewijzer is een handzaam document, dat overzichtelijk is, makkelijk geschreven en een concreet stappenplan geeft voor hoe je een wijkbeeld maakt, aldus Marjolein Wassenberg. “Dat wetenschappelijke instituten hieraan hebben gewerkt en op zoek zijn gegaan naar methodieken die evidence-based zijn, is voor mij een zegel van betrouwbaarheid. Lastig soms om van theorie naar praktijk te gaan. Maar daar hebben de onderzoekers meestal goed over nagedacht. Ook iemand die niet bij een universiteit of hogeschool werkt, kan hiermee aan de slag.” En het maken van een wijkbeeld is slechts een eerste stap naar verbetering. Marjolein Wassenberg legt uit: “Vanuit het wijkbeeld willen we graag tot concrete plannen en activiteiten komen. Zodat inwoners het gevoel krijgen dat ze niet alleen hebben meegewerkt aan het wijkbeeld, maar dat er ook echt iets gaat gebeuren, liefst samen met hen. Die vertaling van wijkbeeld naar acties is wel nog best een uitdaging en hier ondersteunt de Keuzewijzer – die momenteel alleen gericht is op het maken van een wijkbeeld – nog niet in.” 

Van versie 1.0 naar versie 2.0

De huidige versie van de Keuzewijzer is ontstaan door literatuuronderzoek. Joana Schraft werkte als promovendus aan de Keuzewijzer: “We hebben onderzoek gedaan naar bestaande, wetenschappelijk onderbouwde methodieken om bewonersverhalen op te halen, want er zijn al veel methodieken ontwikkeld en getest.” Hieruit is de huidige ‘1.0 versie’ ontstaan en die begint langzaam over Maastricht-Heuvelland te verspreiden. Naast een aantal Maastrichtse wijken, zijn lokale samenwerkingsverbanden in Valkenburg sinds kort ook aan de slag gegaan met de Keuzewijzer. De onderzoekers van Universiteit Maastricht en Zuyd Hogeschool volgen hoe lokale samenwerkingsverbanden de Keuzewijzer ervaren en wat er beter kan: “We gaan de Keuzewijzer doorontwikkelen naar een 2.0 versie en zijn ook bezig met een eerste wetenschappelijke publicatie over de bruikbaarheid van het instrument”, aldus Arianne Elissen.

Meer weten over dit project of de Keuzewijzer Beleving van de Wijk? Neem contact op met projectleider Arianne Elissen, via a.elissen@maastrichtuniversity.nl of met Esther Bloemen-van Gurp, die vanuit Zuyd Hogeschool betrokken is, via esther.vangurp@zuyd.nl.